Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın algılandığını anlatan bir kavramdır; lezzet zenginliğiyle aynı şey değildir. Değerlendirmeye yakmadan başlamak işinizi kolaylaştırır, çünkü kuru yaprağın çıplak kokusu elinize bir referans noktası sağlar özellikle yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir noktadır. Burada no. 1 tubos gibi tüple korunan bir kutu ile no. 2 torpedo benzeri tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Yakılmamış çubuğu çekerken damakta beliren tat ne kadar net ise yoğunluk o ölçüde fazla sayılır hem de bu küçük alışkanlık sonraki tüm yorumları daha güvenilir bir temele oturtur. Notu o anda yazmak gerekir, çünkü bellek çabucak silikleşir. Her çubuğu birkaç kez denemek yanılmayı azaltır zira kalabalık yerlerde ince kokular çabucak kaçırılır. Yoğunluk tek başına kalite göstergesi sayılmaz; yalnızca gücü gösterir. Bu yüzden ilk denemede acele etmemek ve ölçütleri önceden belirlemek en doğru yol sayılır. Kriter belli olunca her çubuk aynı terazide tartılır ve yorumlar birbiriyle destekler. Tadım sırasında dikkat dağıtıcı şeyler uzakta kalırsa dikkat güçlenir.
İlk üçte bir bölümden sonuna aroma yolculuğu
Bir çubuğun aroması yanış boyunca değişir; bu yüzden yoğunluğu tek seferde değerlendirmek yanıltıcıdır üstelik erken acele edip sonuç çıkarmak sık yapılan bir hatadır. Başlangıç bölümde koku genellikle yumuşak ve net gelir tabii ki bu sıralama her üründe birebir tekrar etmeyebilir. No. 3 tubos yoğunluğu nasıl gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu evre kısa sürer zira gerçek karakter genellikle burada saklıdır. İkinci evrede yoğunluk çoğu zaman yükselir ve tonlar koyulaşır hem de genellikle başlangıçtaki çekişlerden çıkarılan sonuç yarım kalır. Petit churchills tadım notları benzeri kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha yavaş gelir nitekim bu yüzden yavaş gitmek fayda getirir. Sonlara doğru sıcaklık arttığından acımsı tonlar baskın olabilir nitekim ısınmış yaprak asıl tadını ancak orta kısımda ortaya koyar. Üç evre için ayrı bir not yazmak daha adil sonuç sağlar. Evrelerin geçişi çoğu zaman keskin olmaz, bu yüzden kabaca üç parçaya bölmek yeterlidir. Geçişleri yakalamak adına nefes sıklığını değiştirmemek gerekir. Art arda nefes almak sıcaklığı yükseltir hem de aromayı bozar.
Tadım notlarında basit puan ölçeği kurmak
Aroma gücünü sayıya dökmek kişisel yorumu daha okunur kılar mutlaka sabit aydınlatma ve sessiz bir köşe seçilmelidir. Birden beşe giden bir ölçek çoğu kişi için yeterlidir bu durum tadım notlarını insandan insana daha karşılaştırılabilir kılar. 1 hafif aromayı, beş ise ağızda uzun süre kalan güçlü aromayı gösterir böylece dikkat dağılmaz ve not doğruluğu yükselir. Petit julietas neye benzer benzeri ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla alt puanlarda yer alır hem de ileride okunduğunda neyi düşündüğünüz hemen hatırlanır. Petit julietas 25'lik benzeri aynı boydaki bir kutu ise tatlı tonları yüzünden benzer bir puan çıkarabilir aksi halde aynı ürün iki farklı puan alabilir. Notu yazmadan önce birkaç nefes almak gerekir diğer taraftan yarım notlar yazmak fazladan bir karmaşa yaratır. Skalayı her tadımda değiştirmemek kıyaslamayı güvenilir yapar. Skalanın ortası en çok kullanılan değerdir, zira ılımlı aromalar çoğunluğu oluşturur. Uç noktalardaki notlar yalnızca belirgin durumlarda kullanılmalıdır. Böylece not defteri ayırt edici olur.
Çap ve duman serinliğinin aroma yoğunluğuna etkisi
Çubuğun kalınlığı, dumanın hızını ve yoğunluğunu doğrudan etkiler bu yüzden kül çizgisinin düzgün ilerlemesini de gözlemek gerekir. İnce bir çubuk hızla ısınır, bu yüzden keskin tonlar çabuk belirir nitekim dar çaplılarda sıcaklık birikimi çok daha çabuktur. Petit royales benzeri ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi hemen fark edersiniz ısınma temposu de aromayı hemen etkileyen bir unsurdur. Kalın gövdelerde çekiş daha serin akar ve notalar daha geç belirir hem de bu hız aromanın okunma süresini kısaltır. Regalias de londres benzeri bal ve badem tonlu bir kutu bu çizgiyi iyi örnekler kül oluşumu dengesizse yorum kısmına yazılmalıdır. Serin duman tadı daha okunur yapar ama gücünü düşürmez aksine geniş gövdede ısı daha uzun bir süreye dağılır. Bu yüzden çapı not defterine eklemek gerekir. Farklı kalınlıklarda iki çubuğu aynı oturumda denerken ilk olarak dar çaplıyı ardından kalını içmek mantıklıdır. Bu şekilde güçlü aroma ince olanın tadını bastırmaz. İkisi arasındaki ara süresi en az otuz dakika olmalıdır.
Retrohale ve damak izlenimi nasıl okunur
Lezzet iki yoldan algılanır: damaktaki his ve burun boşluğunun yakaladığı koku oysa ikisi birbirini besler fakat aynı şey değildir. Yoğunluğu doğru ölçmek için bu iki kanalı ayrı kaydetmek gerekir bu fark ilk bakışta küçük gelse de sonuçları oldukça etkiler. Nefesi dudaktan bırakırken burun yoluyla hafifçe çıkarmak burun geçişi denemesidir örneğin ılık bir nefes kokuyu daha geniş gösterir. Tadımda short churchills gibi kremsi bir robusto bu denemede koku tarafını net gösterir üstelik nezle halindeyken denenen değerlendirmeler sağlam olmaz. Yirmi dakikalık ince puro gibi ince bir çubuk de kuru notayı daha kısa bırakır sert bir çekiş de ince tonları örter. Güç dilde düşük ama burunda yüksek çıkabilir aynı şekilde çok sıcak bir öğünden hemen sonra algı körelir. Bu iki izlenimi yan yana koymak öğretici olur; Bu iki notu ayrı yazmak kafa karışıklığını giderir. Acemi tadımcılar açısından önce koku yoluyla gelen notalara bakmak işi basitleştirir. Zamanla dil tarafı da detay vermeye başlar. Farklı aromaları isimlendirmeyi denemek hafızayı keskinleştirir.
Tadımdan önce damağı sıfırlamanın yolları
Ağız doyduğunda aroma gücü gerçekte olduğundan düşük hissedilir üstelik öğün arasında tadım yapıyorsanız bu ayrıntı iyice değer kazanır. Dolayısıyla her denemeden sonra ılık su içmek iyi bir alışkanlıktır bu küçük özen aroma gücünün gerçek yüzünü okunmasını mümkün kılar. Wide churchills aroma profili benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa sade soda yeterlidir zira yorgun bir ağız en güçlü notayı bile soluk gösterir. Şekersiz kahve kavrulmuş notalarını öne çıkarır, şekerli içecek ise onları gölgeler üstelik çok soğuk sıvılar damağı uyuşturur hem de tat algısını düşürür. Puritos serisi gibi ince ve beşli bir pakette kuru tütün karakteri su ile daha temiz görünür o nedenle hazırlık adımı atlanmamalıdır. Yanındaki içeceği her tadımda sabit tutmak karşılaştırmayı korur nitekim yoğun şekerli içecekten hemen sonra baharatlı tonlar gerçekte olduğundan sert hissedilir. Doyduktan hemen sonra tadım denemek doğru olmaz. Kahve ve su dışında çay da düşünülebilir; asıl mesele içeceğin şekersiz olmasıdır. Damak temizlendikten sonra iki üç dakika beklemek faydalıdır. Hızlıca girişilen tadım sıklıkla eksik sonuçlanır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Küçük çubuk ölçüsünde yanış hızlı sürdüğünden aroma değişimi daha dar bir alanda kalır üstelik ilk izlenim bu ölçülerde hızla kaybolabilir. Dolayısıyla başlangıç ve bitiş arasındaki oynamayı görmek özen ister bu yüzden küçük bir çubuk büyük boy bir ürüne oranla daha dikkatli incelenmelidir. Tadımda 20 club sigarillo benzeri club kalınlığında bir çubuk orta bölümü genişletir böylece aroma gücünü gözlemeyi kolaylaştırır zira her nefesin ağırlığı daha büyüktür. 20 mini sigarillo yoğunluğu nasıl gibi mini ölçü de sedir tonunu hızla ortaya koyup biter zira geçiş uzun süre değil birkaç çekişte gerçekleşir. Mini ölçülerde iki çubuk denemek tek denemeden daha güvenilir sonuç sunar bu sebeple düzenli ve eşit aralıklı çekiş önerilir. Kutu kokusu yakmadan önceki ilk izlenimi oluşturur dolayısıyla not almayı çubuk yanarken değil hemen bitince yapmak kolaylık sağlar. Bu izlenimi ayrı yazmak yararlıdır. Boy küçüldükçe aroma ayrıntısı daralır, ama yoğunluk hissi aynı kalabilir. Bu nedenle sigarillo değerlendirmelerini büyük boy kayıtlarıyla doğrudan kıyaslamamak gerekir. Ayrı bir bölüm kullanmak yararlıdır.
Tekrarlı tadımla yoğunluk yargısını sağlamlaştırmak
Tek seferlik bir tadım aroma gücü hakkında kesin bir yargı vermez yani her tadım önceki denemenin üstüne eklenir. Günün yorgunluğu, ortam ile zaman algıyı değiştirir bu düzen üç dört tadımdan sonra gözle görülür fayda verir. Bu yüzden küçük bir tadım defteri tutmak fayda sağlar aksi takdirde aynı aromalar her seferinde baştan keşfedilir. Tadımda 20 aniversario benzeri yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde denendiğinde kakao tonu aynı kalıyor mu görülür üstelik aynı ürüne geri dönüp göz atmak gelişimi ölçmenizi mümkün kılar. San cristobal bastiones puro gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise aroma notunun ne kadar oynadığını ortaya koyar bu durum boşa emeğe neden olur. Saat, puro ismi ile not tabloya yazılmalı gerçekten en eski kayıtlar sonradan okunduğunda şaşırtıcı sapmalar gösterir. Notlar arasında iki puandan çok sapma çıkıyorsa şartlar yeniden düşünülmelidir. Haftalar içinde kendi ölçütünüz oturur. Defterde öz ifadeler ayrıntılı paragraflardan daha işlevseldir. Mesela ikinci evre güçlü ahşap tonu şeklinde bir kayıt tatmin edici olur. İleride bakıldığında net kalmalıdır.
Gövde ile aroma yoğunluğunu birbirinden ayırmak
Gövde, dumanın damaktaki ağırlığını anlatır; aroma gücü ise notaların belirginliğidir zira bu iki özellik aynı yönde hareket etmek mecburiyetinde olmaz. İkisi çoğu zaman birbirinin yerine anılır, oysa bağımsız ölçülür bu iki kavramı ayrı düşünmek sonuçta daha gerçekçi bir yorum doğurur. El principe neye benzer benzeri küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olsa da sütlü kahve notasını net verebilir örneğin sert bir içim zayıf bir tatla gelebilir. La cabaña neye benzer gibi dengeli bir kutu ise orta dolgunlukla sedir notasını yüksek taşır üstelik dolgun bir duman aromasız da olabilir. Demek ki yumuşak dumanlı bir çubuk güçlü lezzet verebilir tersi hâl da mümkündür. Farkı görmek için iki puan tutmak işe yarar bu sebeple tek kelimeyle güçlü demek yerine ikisini ayrı yorumlamak iyidir. Dolgunluğa bakıp aroma gücünü tahmin etmek yanıltır. Birbirine yakın gövdeli iki çubuk arasında yoğunluk ayrımı aramak ince bir iştir. Bu yeteneğin ilerlemesi zaman ile tekrarlı kayıt almayı ister. Nihayetinde en güvenilir kriter kendi tercihiniz olacaktır.
Nem ve havalandırma ile yoğunluk algısı
Oda, aroma izlenimini en az çubuğun kendisi kadar şekillendirir yani en iyi tadım koşulları sabitlemekle mümkündür. Nemi düşük bir havada çubuk çabuk yanar böylece baharatlı notalar öne geçer bu nedenle ortam koşullarını de deftere eklemek akıllıca olur. Aşırı nemli havada ise çekiş tıkanır ve lezzet bastırılır sıcaklık ise tütünün ısınma hızını değiştiren ayrı bir etkendir. La prado gibi ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken kutunun tuttuğu durumu dikkate almak yararlıdır aksi halde iki ayrı günde çıkan not farkı çubuktan sanılabilir. Orta gövdeli onlu puro gibi orta gövdeli onlu bir kutu aynı koşullarda karşılaştırılırsa fark daha doğru okunur tadım günü seçerken bu etkeni hesaba katın. Temiz hava ortamdaki yabancı kokuları dağıtır, yoğun koku ise algıyı şaşırtır oysa gerçek neden sıklıkla odadaki hava veya esinti olur. Tadımı hep benzer koşullarda yapmak en tutarlı yoldur. Havasız bir odada koku yoğunlaşırsa ikinci çubuğun tadı yanlış algılanabilir. Pencere açıklığı bırakmak genellikle işe yarar. Hava akımı çok sertse kül yapısı bozulur.